Z Aten do Delf i Meteorów

Najbliższe stąd większe miasto to Lewadia (Liwadia), stolica współczesnej Beocji, położona u stóp góry Lafistion (896 metrów), na której katalońscy kondotierzy zbudowali w średniowieczu silne obwarowania. Ongiś utrzymywała się Lewadia z jedwabników, dziś żyje z bawełny, także z tytoniu i zbóż. Miasto liczy 18 tysięcy mieszkańców, jest żywotne, ruchliwe, otoczone wieńcem miast-ruin, z których każde mogłoby godzinami opowiadać o swoich zaszczytnych losach za helleńskich i hellenistycznych czasów. Tejire (staroż. Tegyra) wspomina zwycięstwo Pelopidasa nad Lokryjczykami, Lefktra (staroż. Leuktra) zwycięstwo Epaminondasa, a Aliartos — klęskę spartańskiego Lizandra. W Ptoon sanktuarium Apollina, koło Petromagula tzw. Skarbiec Miniów, analogiczny do tzw. skarbca Atreusa, grób kopułowy typu mykeńskiego, a także źródło uważane za Źródło Charyt.

I tak dalej. Tylko jedna miejscowość może odwołać się do XIX wieku — Chani koło Grawii, gdzie w maju 1821 roku generał Odisefs Andrucos na czele 180 ochotników powtórzył antyczne Termopile przeciw 9 tysiącom Turków. Lewadia to przede wszystkim wąwóz Erkina (staroż. Herkyna) z jaskiniami, źródłami i wyrocznią Trofoniosa. Źródło Krite to mitologiczne źródło Mnemozyne (Źródło Pamięci) i Lata (Źródło Zapomnienia). Wyrocznia Trofoniosa, boga jaskiń, patrona speleologów, zażywała sławy niemałej jeszcze za czasów Kreuzusa, Mardonios też szukał u niej otuchy, obozując pod Platejami. Potem jednakże Delfy prawie zmonopolizowały dla siebie przemysł wróżbiarski. Wspaniałe jezioro Kopais rozlewało swoje paskudne wody na znacznym obszarze na wschód od Lewadii — było przecież największym jeziorem Grecji. Miniowie kiedyś potrafili ten potężny zbiornik złych wód osuszyć, przynajmniej częściowo. W IV wieku pne. spróbowali ich wyczyn powtórzyć Macedończycy. Nie wyszło. Rzym, Bizancjum, Turcja — miały ważniejsze sprawy na głowie. Technika inżynieryjna angielsko-francuska w XIX wieku ne. zrobiły oczywiście swoje: wody Kopais odprowadzono do morza, 250 kilometrów kw. nader urodzajnej ziemi poszło pod uprawę. Na wyspie dawnego jeziora odkryto w 1893 roku ruiny miasta achajskiego z pałacem, w którym chcielibyśmy domyślać się stołecznego centrum państwa Miniów, nazywającego się jakoby Gla (badania archeologa greckiego Trepsiadisa).