Stare Ateny

Perykles inspirował, dozorował, finansował ze skarbu Aten i ich sprzymierzeńców wybudowanie najświetniejszych gmachów Akropolu, przed którymi i dzisiaj korzy się wrażliwość człowieka na piękno i harmonię architektury, na objawienie ówczesnej sztuki rzeźbiarskiej: Partenon, Propyleje i Erachtejon, takie jakie dzisiaj znamy, to dzieło epoki Peryklesa.


Partenon — najświetniejszy pomnik architektury helleńskiej — powstał najwcześniej, w latach 447-432 p.n.e.; jako dzieło trzech mężów: architekta Iktinosa, budowniczego i przedsiębiorcy Kallikratesa, rzeźbiarza Fidiasza. Przeznaczenie gmachu: świątynia Ateny Dziewicy, obsługiwana przez dziewczęta z najlepszych rodów. Porządek dorycki, marmury pentelickie i wspaniałe ozdoby form architektonicznych formami rzeźbiarskimi. Tematy: Gigantomachia, Centauromachia, Amazonomachia, także wojna trojańska, także Procesja Panatenajska. Tutaj to, w celli, czyli w najświętszym miejscu świątyni, stanęło w 438 roku p.n.e. największe może dzieło fidiaszowego dłuta: posąg Ateny Partenos ze złota i kości słoniowej, symbol potęgi Aten, cel wymarzony dla grabieżców. Tuż obok znajdowało się pomieszczenie dla skarbu ateńskiego i całego Związku Morskiego, skarbu, do którego dostęp był tylko przez Epistodomos, strażnicę, zamieszkaną przez administrację skarbu. Propyleje zbudował Mnesikles w latach 437-432 p.n.e. Marmury z Pentelikonu i Eleusis, przepych, koszty ponad 2 tysiące talentów. Ta olbrzymia suma przyprawia o ból głowy nie tylko Peryklesa, ale i demos, tak że roboty musiały być przerwane. A jednak Propyleje słusznie uchodzą za najwspanialszą Bramę na świecie.