Stare Ateny

W roku 1958 uznano prace archeologiczne na Agorze za ukończone (w zasadzie). Odsłonięto obszar ponad 10 ha, dokonano prac zabezpieczających i renowacyjnych. Dzisiaj Agora przedstawia się jako wielkie pole gruzów z troskliwie oznaczonymi kwadratami, które zajmowały sławne ongiś budowle. Jest to więc pole gruzów i szczątków, tyle że panują nad nim dwie budowle: stosunkowo mało zniszczona autentyczna świątynia helleńska zwana Tezejonem oraz świeża, jak spod igły, hellenistyczna Stoa Attalosa II (Stoa Attału), zbudowana przez Amerykanów ściśle podług pierwowzoru. Poza tym widzimy na Agarze cokoły pomników, fundamenty gmachów, wypolerowany bruk antycznych ulic, resztki urządzeń kanalizacyjnych.


Na nieznacznym wzniesieniu gruntu, zwanym Kolonos Agoreos, wzniesiono świątynię ku czci Hefajstosa. I Ateny, nazywaną powszęchnie chociaż niewłaściwie Tezejonem, a to dlatego, że płaskorzeźby tej świątyni w niemałym stopniu dotyczą bohaterskich czynów mitycznego króla Aten. Tezejon — pozostajemy przy tej spopularyzowanej nazwie jest najlepiej zachowaną świątynią starogrecką i wytrzymuje porównanie ze świątynią Ateny w Eginie, a nawet z Partenonem. Tezejon powstał nawet nieco wcześniej niż Partenon (w latach 449-444 p.n.e.) i jakkolwiek w odczuciu potomnych Partenon wziął nad nim górę, Tezejon niektórzy upierają się, że jest to dzieło Korojbosa, budowniczego świątyni w Sunion — należy niewątpliwie do najświetniejszych osiągnięć epoki peryklejskiej. Ocalał, bo go już w V wieku n.w. zamieniono w kościół chrześcijański (pod wezwaniem św. Jerzego), a Turcy, choć im wadził, ostatecznie machnęli nań ręką. Zaraz po wyzwoleniu uznano Tezejon, podobnie jak Akropolis, za pomnik kultury narodowej. Nie przeszkodziło to w pogrzebaniu w nim paru jakichś nobliwych Anglików-protestantów, teraz mu już, na szczęście, żadne zakusy nie grożą. Świątynia jest w stylu doryckim (choć nie bez pewnych jońskich elementów), z jej wystroju rzeźbiarskiego ocalały dwa fryzy, zresztą silnie uszkodzone, a w stanie doskonałym 18 metop, dzieło nieznanych artystów ze szkoły Fidiasza. Pomimo paru przekształceń i zniekształceń jest Tezejon jak najbardziej autentycznym reliktem sakralnej budowli z czasów Hellady klasycznej.