Na wschód o Salonik

Athos

Północne nomosy Grecji ciągną się łukiem od południowego zachodu ku północnemu wschodowi, wzdłuż granicy z Albanią, Macedonią i Bułgarią. Urodzajna, nizinna dolina Aksiosu — czyli dolnego Wardaru — wypada w połowie tego obszaru. Dzieli się ona na dwie krainy, Macedonię Grecką i Trację Grecką, granicą jest rzeka Nestos, na wschód od Salonik. Osobną krainą jest Półwysep Chalcydycki, z wyodrębnioną na jednym ze swoich odgałęzień teokratyczną „republiką” Ajion Oros (Święta Góra).
Półwysep Chalcydycki wydłuża się ku południowi w trzy „palce”, wbite w morze, i posiada sporo ruin ze starożytności przedklasycznej, klasycznej i hellenistycznej. Najważniejsze są ruiny Olintu (Olynthos), miasta, które w przeddzień decydującej wojny Macedonii z Atenami, zdobył i zburzył Filip II. Rzadko jednak kto zwiedza, zresztą mało pokaźne, ruiny Olintu, podobnie jak bardzo rzadko uświadczy się ktoś z zewnętrznego świata na „palcu” Kasandra (antyczne Pollene), na „palcu” Sithonia (ant. Longos). Całą uwagę skupia na sobie „palec” wschodni, Atos (Athos) wąski pas lądu, połączony z resztą Chalcydyki 5-kilometrowym przesmykiem i wypełniony pasmem górskim, pełnym wąwozów, ciasnych dolin, spadzistych grzbietów, kulminującym w potężnym szczycie Atos (2023 m). To tutaj, rozsiane po zboczach czy nad urwistym brzegiem morza, ściągają ciekawych sławne klasztory Atosu.
„KOBIETA JEST TWOREM NIECZYSTYM”. Atos to bodaj największa osobliwość Grecji, oaza średniowiecza bizantyńskiego, uchowana do epoki lotów kosmicznych — zatem cel turystyczny najpierwszej rangi, któremu wagi dodają pewne obiektywne trudności związane ze zwiedzaniem. Mianowicie klasztory i osady Atosu tworzą głośną Republikę Mnichów, autonomiczny obszar, uformowany w okresie późnośredniowiecznych wstrząsów, uszanowany przez cały okres panowania tureckiego, jako zapłata za bardzo lojalną i nawet kolaborancką politykę mnichów (uroczyste przyjęcie Selima I na Atosie). Oszczędzony w dobie greckich ruchów wolnościowych w XIX wieku, zatwierdzony na Konferencji Londyńskiej w 1913 roku jako odrębne i neutralne państewko, wszedł Atos w 1920 roku jako teokratyczna republika w skład państwa greckiego. Ustawa z 6 września 1926 roku utrwaliła autonomiczne prawa Atosu, jakkolwiek częściowo je ograniczyła. W roku 1963 święcił Atos tysiąclecie swoich klasztorów.