Dwanaście wysp

W historię wchodzi Rodos jako obszar podległy — najprawdopodobniej — kreteńskiemu imperium. Ludność ówczesna była achajgko-kreteńskiego pochodzenia. Gdy państwo minojskie upadło, wyspę skolonizowali Dorowie, którzy około 1100 roku pne. pozakładali tu samorządne miasta, na wzór ogólnogrecki. Zwłaszcza trzy z tych miast — Jalisos, Kamiros i Lindos — zdobyły sobie znaczenie i rozgłos, świadectwo dał im Homer w Iliadzie. Nastało potem kilka wieków wewnętrznych waśni i lokalnych konfliktów. Uczestniczyli Rodyjczycy chętnie w późniejszych związkach morskich i występowali z nich równie chętnie. U schyłku V wieku p.n.e. ustawiczne waśnie wszystkim się na Rodos przejadły, postanowili więc położyć im kres przez zbudowanie silnego miasta centralnego. Rzeczywiście w 408 roku p.n.e. Jalisos, Kamiros i Lindos przystąpiły do budowy wspólnej stolicy wyspy miasta Rodos. Plany opracował jeden z czołowych architektów starożytności, Hippodamos z Miletu. 15 kilometrów kw. przestrzeni objęły pierwotne mury, a zatem powierzchnię wyjątkowo rozległą, jak na miasto antyczne. Bardzo szybko też urosło nowe miasto. I zakasowało swoich rodzicieli. Od dawna już dysponowali Rodyjczycy własną flotą morską i umieli zręcznie lawirować pośród zmiennych kolei zmieniających się wojen. Czasem wygrywali. Czasem stawiali na złego konia (czy nie lepiej byłoby powiedzieć: na zły okręt?) — pomagali pod Salaminą Persom, a Perseuszowi przeciw Rzymianom. Raz nawet z „dobrym koniem” źle wyszli, bo chociaż opowiedzieli się przeciw zabójcom Cezara, Kasjusz, nim przegrał i zginął, zdążył jeszcze zemścić się i spustoszyć Rodos.

Rodos
Rodos

Niemniej, sukcesów też nie brakowało. Rodos wygrywał bitwy i handel, i po odparciu oblężenia, które prowadził sam słynny Demetrios Zdobywca Miast, zafundował sobie około 290 roku p.n.e. posąg ku czci opiekuńczego Heliosa. Twórcą był Chareas z Lindos, uczeń Lizypa. Olbrzymi, wysoki na 31 metrów, odlany z brązu monument boga, zaliczono rychło do Siedmiu Cudów Świata. Rozkraczony nad wejściem do portu, słoneczny bóg uzewnętrznił pychę i znaczenie Rodos, które było wówczas istotnie jednym z największych starożytnych emporiów handlowych, korzystało z licznych przywilejów i doszło do około 80 tysięcy mieszkańców. Rozwinęła się tu wówczas szkoła retorów w której kształcili swe krasomówcze talenty uczniowie miary Cycerona, Katona, Cezara. Rozkwitła szkoła rzeźbiarska, z której wyszło takie arcydzieło, jak Grupa Laokoona. Na Rodos ukształtowała się najpełniejsza forma prawa morskiego starożytnych, którego jurysdykcję rozciągnęli Rzymianie na całe imperium.